Το ύπουλο παιχνίδι των Βρετανών με την Κρήτη: Οι «ένοπλοι αιχμάλωτοι» Γερμανοί και Ιταλοί στη Μεγαλόνησο έως τον Ιούλιο του 1945

Πριν από 85 χρόνια, τέτοιες μέρες διεξαγόταν στην Κρήτη μια από τις συγκλονιστικότερες μάχες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς οι Γερμανοί συνάντησαν σκληρή αντίσταση από ντόπιους, άντρες και γυναίκες, Έλληνες Χωροφύλακες και αξιωματικούς που μόλις είχαν αποφοιτήσει από τη Σχολή Ευελπίδων, Βρετανούς και Νεοζηλανδούς.

Το καμάρι του Γερμανικού Στρατού, οι αλεξιπτωτιστές υπέστησαν τεράστια πανωλεθρία. Η εκδρομή στην Κρήτη, που τους είχαν υποσχεθεί κατέληξε σε βατερλό και ανάγκασε τον Χίτλερ να διατάξει την μη χρησιμοποίησή τους ξανά σε επιχειρήσεις από αέρος, αλλά στη συνέχιση της συμμετοχής τους στον Β’ ΠΠ, ως ένα είδος επίλεκτων δυνάμεων του Στρατού Ξηράς. Αν η Μεραρχία Κρητών που είχε δώσει σκληρές μάχες στη Βόρειο Ήπειρο είχε καταφέρει να φτάσει στη Μεγαλόνησο, οι ναζί μάλλον θα δυσκολεύονταν να την καταλάβουν, ακόμα περισσότερο.

Και βέβαια η εξέλιξη του πολέμου σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν διαφορετική. Θα επιμείνουμε, ότι η καθυστέρηση της κατάληψης της Κρήτης ήταν καθοριστικής σημασίας για τον Β’ ΠΠ. Οι Γερμανοί καθυστέρησαν να επιτεθούν στην ΕΣΣΔ, τους πρόλαβε στη συνέχεια ο βαρύς ρωσικός χειμώνας με τα γνωστά αποτελέσματα.

Καθώς με τη μάχη της Κρήτης έχουμε ασχοληθεί αρκετές φορές στο παρελθόν, θα ασχοληθούμε σήμερα με το τουλάχιστον παράδοξο γεγονός της παραμονής των Γερμανών και Ιταλών αιχμαλώτων στην Κρήτη, ακόμα και μετά τη συνθηκολόγηση των ναζί! Δεν επρόκειτο για άοπλους αιχμαλώτους κρατούμενους σε κάποιο στρατόπεδο, αλλά για ένοπλους αιχμαλώτους (!), περιορισμένους βέβαια σε μια έκταση οι οποίοι όμως ασκούσαν αστυνομικά καθήκοντα, έκαιγαν χωριά, εμπλέκονταν σε μάχες με Κρητικούς, σκοτώνοντας κάποιους κ.λπ.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι τελευταίοι Γερμανοί έφυγαν από την Κρήτη στις 20 Ιουλίου 1945 (!), όταν από την υπόλοιπη Ελλάδα είχαν αποχωρήσει τμηματικά ως τον Οκτώβριο του 1944! Η Κρήτη πιθανότατα είναι το προτελευταίο μέρος από το οποίο αποχώρησαν οι Γερμανοί. Το τελευταίο, όπως θα δούμε στη συνέχεια, σημείο όπου παρέμειναν ναζί, ήταν ένα νησί της Νορβηγίας στην Αρκτική. Παραδόθηκαν στις 4 Σεπτεμβρίου 1945!

Τα άγνωστα, μέχρι πρόσφατα γεγονότα στην Κρήτη, ακόμα και μετά τη συνθηκολόγηση του Γ’ Ράιχ έφερε στο φως αναλυτικά, ο Καθηγητής Ευρωπαϊκής και Ελληνικής Ιστορίας (από το 2016) στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιάννης Σκαλιδάκης. Τα καταγράφει αναλυτικά στο βιβλίο του “Η ΚΡΗΤΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ (1941-1945)”, ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ασίνη 2023.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι η Κρήτη αναφέρεται σε όλες σχεδόν τις γερμανικές πηγές ως “Festung Kreta”, “Φρούριο (ή Οχυρό) Κρήτη”. Αε δούμε περισσότερες λεπτομέρειες για την παραμονή στην Κρήτη ένοπλων Γερμανών και Ιταλών από τις 9 Μαΐου 1945 ως τις 20 Ιουλίου 1945!

Η συνθηκολόγηση των Γερμανών στην Κρήτη (9/5/1945)

Στις 30 Απριλίου 1945 αυτοκτόνησε στο υπόγειο καταφύγιό του (Fuhrerbunker) στο Βερολίνοο Χίτλερ, καθώς πλησίαζε ο Κόκκινος Στρατός στη γερμανική πρωτεύουσα. Ο Χίτλερ, αυτοκτόνησε με μια σφαίρα στο κεφάλι, με το πιστόλι του, Walther PPK των 7,6 mm, ενώ ταυτόχρονα κατανάλωσε και δηλητήριο (κυάνιο), κάτι που έκανε και η σύζυγός του Εύα Μπράουν. Στις 6 Μαΐου 1945, Κυριακή του Πάσχα, δημοσιεύθηκε στον “Παρατηρητή”, πρωτοσέλιδη προκήρυξη του Γερμανού στρατιωτικού διοικητή Μπένταγκ, προς τον πληθυσμό των Χανίων, όπου ανήγγειλε τον θάνατο του Χίτλερ.

Αμετανόητος ο Μπένταγκ δήλωνε πως το έργο του Χίτλερ θα έσωζε την Ευρώπη από το χείλος της αβύσσου στο οποίο παρέπαιε. Αυτό το χείλος ήταν ο μπολσεβικισμός. Η Κρήτη, κατά τον Μπένταγκ ήταν τυχερή, γιατί είχε γερμανικό στρατό κατοχής. Η Γερμανία ήταν κοιτίδα της τάξεως και ταυτόχρονα ο τόπος του Σοσιαλισμού που ήταν άξιος των ανθρώπων (η διατύπωση του Μπένταγκ “πραγματικής αξίου των ανθρώπων Σοσιαλισμού” είναι προβληματική στη διατύπωσή της). Προφανώς, ο Μπένταγκ θεωρούσε ότι ο… άλλος Σοσιαλισμός ήταν ανάξιος των ανθρώπων.

Ο Μπένταγκ έκλεινε την προκήρυξη με δήλωση πίστης στο “σύμβολο” που ήταν ο, νεκρός πλέον, Αδόλφος Χίτλερ. Σε λίγες, στριμωγμένες αράδες στο τέλος της προκήρυξης υπήρχε δήλωση του “Υπουργού Γενικού Διοικητού Κρήτης”, Επισκόπου Κυδωνίας και Αποκορώνου Αγαθάγγελου Ξηρουχάκη, στην οποία τόνιζε ότι η τάξη θα διατηρούνταν όσο καιρό θα παρέμεναν στο νησί τα στρατεύματα κατοχής. Καλούσε δε τον λαό να παραμείνει ήσυχος και να ασχοληθεί με τα ειρηνικά του έργα.

Στις 9 Μαΐου 1945, στις 22.30 υπογράφηκε στο Ηράκλειο, στη Βίλα Αριάδνη η συνθηκολόγηση των Γερμανών στην Κρήτη. Ο Β’ ΠΠ είχε λήξει επίσημα μια μέρα πριν… Τη συνθηκολόγηση υπέγραψαν οι: Hans – Georg Benthack, Γερμανός διοικητής του “Φρουρίου Κρήτη”, ο Βρετανός Στρατηγός Sidney Kirkman, ο εκπρόσωπος του Ανώτατου Διοικητή των Συμμαχικών Δυνάμεων στη Μεσόγειο Harold Alexander και ο Υποστράτηγος Γεώργιος Φουντουλάκης, Στρατιωτικός Διοικητής Κρήτης.

Την προηγούμενη μέρα είχε συγκροτηθεί Διασυμμαχική Επιτροπή για την καλή εφαρμογή των όρων της συνθηκολόγησης. Από την Ελλάδα, ορίστηκαν ο Αντισυνταγματάρχης Γ. Δόβας από το ΓΕΣ και ο Λοχαγός Γ. Κάββος από τη Στρατιωτική Διοίκηση Κρήτης (μαζί με Βρετανούς αξιωματικούς, εκπροσώπους διαφόρων υπηρεσιών). Όπως όμως γράφει ο Γ. Κάββος, οι Βρετανοί δεν τήρησαν κανένα όρο των Συμφωνιών.

Η επιτροπή δεν λειτούργησε ποτέ και οι Βρετανοί δεν είχαν καμία πρόθεση να τηρήσουν τους όρους που είχαν συμφωνηθεί. Η επιτροπή δεν λειτούργησε ποτέ και οι Βρετανοί συγκέντρωσαν τους Γερμανούς σε μια ζώνη του νομού Χανίων, όπου απαγορευόταν η είσοδος στους Έλληνες (οι ναζί είχαν αποχωρήσει από τις υπόλοιπες περιοχής της Κρήτης, τους προηγούμενους μήνες). Καθώς η παραμονή των Γερμανών παρατεινόταν και οι Βρετανοί τους είχαν δώσει, έστω και άτυπα καθήκοντα φρουράς, οι Κρητικοί είχαν εξαγριωθεί.

Ο Σταύρος Βλοντάκης στο βιβλίο του “Οχυρά θέσις Κρήτης” περιγράφει την περίοδο αυτή ως “αγγλογερμανική κατοχή”, ενώ σ’ αυτό το χρονικό διάστημα αναφέρεται και η Μάρω Δούκα στο βιβλίο της “Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ”. Σύμφωνα με τον Κάββο οι Βρετανοί επεδίωκαν όχι μόνο την καταστροφή του πολεμικού υλικού των Γερμανών αλλά και των αυτοκινήτων και του πολεμικού υλικού. Αποθήκες βομβών και βλήματα Πυροβολικού καταστρέφονταν καθημερινά με ανατινάξεις.

Στη συνέχεια άρχισε η καταστροφή στη θάλασσα των όλμων και των πυροβόλων. Για μια εβδομάδα, 10 ώρες την ημέρα, 800 Βρετανοί πυροβολώντας κατέστρεφαν κάθε είδους πυρομαχικά. Σε άλλα ζητήματα, οι όροι συνθηκολόγησης και τα ελληνικά αιτήματα, όπως π.χ. η παράδοση εγκληματιών πολέμου αγνοήθηκαν από τους Γερμανούς. Ίσως σε αυτό να έπαιξε ρόλο ότι η Στρατιωτική Διοίκηση Κρήτης δεν έλαβε καμία οδηγία από την κυβέρνηση του Πέτρου Βούλγαρη ή από το ΓΕΣ για το τι έπρεπε να κάνει.

Ο Κάββος που ζητούσε να τηρηθούν οι όροι της παράδοσης, στοχοποιήθηκε από τους Βρετανούς και αντιμετώπισε απειλές και εκφοβισμούς για να πάψει τις επισκέψεις στον γερμανικό καταυλισμό. Την καταστολή του εαμικού κινήματος στα Χανιά ανέλαβε ο Παύλος Γύπαρης (1882-1966), σωματοφύλακας του Ελευθέριου Βενιζέλου με δράση στον Μακεδονικό Αγώνα, στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο!

Ο Γύπαρης είχε εμπλοκή και στη δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη. Ως επικεφαλής της Ταξιαρχίας Ανταρτών έδωσε εντολή για επίθεση στο πλήθος στις 23 Μαΐου 1945. Η Αναστασία Γιαννικάκη, που ήταν έγκυος, σκοτώθηκε, ενώ 17 άτομα τραυματίστηκαν. Ο Γύπαρης, 63 ετών τότε, “ανταμείφθηκε” με τον διορισμό του ως Φρούραρχος Χανίων στις 25/6/1945.

Οι Γερμανοί αποχώρησαν σταδιακά από τον νομό Χανίων. Μπήκαν στα Χανιά, στις 27/5/1941 και αποχώρησαν στις 24/5/1945. Από το Σέλινο, τα Σφακιά και το Καστέλι είχαν αποχωρήσει στις 22/9/1944. Από το ανατολικό τμήμα της επαρχίας Κισάμου αποχώρησαν ως τις 17/5/1945.

Στις 9/5/1945 αποχώρησαν από την περιοχή του Αποκορώνου. Οι φυλακές Αγιάς και το Βαμβακόπουλο εκκενώθηκαν το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουνίου 1945. Τέλος από τις Μουρνιές και τη Σούδα αποχώρησαν στις 20 Ιουλίου 1945! Από τις 20 Μαΐου 1941, πρώτη μέρα της μάχης της Κρήτης, ως τις 20/7/1945 μεσολάβησαν 1.522 ημέρες ή 217 μήνες ή 50 μήνες (!) γράφει ο Γιάννης Σκαλιδάκης.

Στις 17 Ιουνίου 1945, ενώ οι Γερμανοί βρίσκονταν ακόμα στην Κρήτη, ο πρωθυπουργός Πέτρος Βούλγαρης, με ειδική εντολή διέταξε τη σύσταση “Επιτροπής διαπιστώσεων ωμοτήτων εν Κρήτη”, αποτελούμενη από τους καθηγητές Ιωάννη Καλιτσουνάκη και Ιωάννη Κακριδή, τον Νίκο Καζαντζάκη και τον φωτογράφο Κωνσταντίνο Κουτουλάκη.

Η έκθεση καταλήγει ως εξής: “Δεν υπάρχει πόλις ή χωρίον που να μην εληστεύθη, να μην ηγγαρεύθη, να μη πενθή ολίγους ή πολλούς φυλακισμένους και ομήρους αποσταλέντας εις Γερμανίαν… Η επιδειχθείσα απάνθρωπος σκληρότης προς τους κατοίκους της Κρήτης είναι αληθώς ασυγχώρητος εις έναν λαόν που ήθελε να θεωρείται πολιτισμένος”.

Οι Γερμανοί συνεχίζουν να σκοτώνουν Κρητικούς και μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου!

Είναι μάλλον άγνωστο, ότι ακόμα και μετά το τέλος του Β’ ΠΠ Έλληνες σκοτώθηκαν, όχι στη διάρκεια του Εμφυλίου, αλλά από Γερμανούς στην Κρήτη! Στο άρθρο του με τίτλο “Κρήτη: Η άγνωστη κατοχή ναζί και Βρετανών”, στο ΠΡΙΝ, στις 23/11/1945, ο Γιώργος Κώνστας γράφει:

“Ο δάσκαλος και ιστορικός ερευνητής Μανώλης Νικολακάκης έχει συγκεντρώσει φωτογραφικό υλικό και στοιχεία για τρεις συγχωριανούς του που εκτελέστηκαν στις 25 Μαΐου 1945, δεκαεπτά ημέρες μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου! Η θανάτωση ενός Γερμανού από ομάδα ελεύθερων σκοπευτών (της ΕΟΚ) σε φυλάκιο ανάμεσα σε Αλικιανό και Βατόλακκο είχε ως αποτέλεσμα οι Γερμανοί να εκτελέσουν εν ψυχρώ τον 28χρονο Αναστάσιο Βουραδάκη επειδή δεν σταμάτησε στις διαταγές τους καθώς πήγαινε στο χωράφι του.

Ενώ εκτέλεσαν και τον Μανώλη Κατσιγαράκη, 42 ετών, που κινούνταν προς χώρους όπου είχαν αποθηκεύσει πυρομαχικά. Στον Αλικιανό βρήκε τραγικό θάνατο και ο Γεώργιος Χανιωτάκης, ενώ άλλοι δύο χωριανοί τραυματίσθηκαν σοβαρά από πυροβολισμούς που δέχθηκαν», αναφέρει ο Μ. Νικολακάκης. Οι κατακτητές στη συνέχεια βομβάρδισαν με πυροβολικό και όλμους το χωριό Βατόλακκος με αποτέλεσμα το θάνατο της 4χρονης Ελένης Μιχ. Αναγνωστοπούλου και τον τραυματισμό της 5χρονης Αικατερίνης Στυλ.

Περουλάκη και της 4χρονης Ελένης Δημητρ. Γαλανάκη καθώς και των μητέρων τους, Νίκης Περουλάκη και Μαρίας Γαλανάκη. Τελευταίο θύμα της κατοχής στα Χανιά στις 28 Ιουνίου, όταν σκοτώθηκε από Γερμανό φρουρό αποθήκης στην περιοχή της Χρυσοπηγής ο εργάτης Λευτέρης Ανδρουλάκης όταν επιχείρησε να μαζέψει τα ζώα της οικογένειάς του που έβοσκαν δίπλα στην αποθήκη (στοιχεία από το αποκαλυπτικό βιβλίο του Σταύρου Γ. Βλοντάκη Οχυρά Θέσις Κρήτης)».

Για ποιους λόγους οι Βρετανοί “κράτησαν” τους Γερμανούς στην Κρήτη ως τον Ιούλιο του 1945;

Αποτελεί σοβαρό ερώτημα, για ποιο λόγο οι Βρετανοί κράτησαν στην Κρήτη 11.000 ένοπλους Γερμανούς, οι οποίοι ασκούσαν αστυνομικά καθήκοντα και σκότωσαν αθώους πολίτες, μετά τη λήξη του Β’ ΠΠ. Ο Γιώργος Κώνστας θεωρεί ότι σκόπευαν να πετύχουν την υποταγή του ΕΑΜ, την ίδια στιγμή που ο Στρατηγός Σαράφης εκδήλωσε την επιθυμία να στείλει τμήματα του ΕΛΑΣ από την ηπειρωτική Ελλάδα στην Κρήτη, εναντίον των Γερμανών.

Περίπου την ίδια άποψη έχει και ο καθηγητής Γιάννης Σκαλιδάκης. Οι Βρετανοί δεν ήθελαν να πάνε στο ΕΑΜ τα γερμανικά όπλα και γι’ αυτό άφησαν τους Γερμανούς στην Κρήτη ένοπλους μάλιστα, μέχρι να ολοκληρώσουν την καταστροφή του οπλισμού τους.

Θα παραθέσουμε μία άλλη άποψη, η οποία στηρίζεται και σε γεγονότα. Οι Βρετανοί έβλεπαν ότι η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, από τα οποία αποχώρησαν με απίστευτη καθυστέρηση ήταν στρατηγικής σημασίας. Ειδικά για την Κρήτη υπάρχουν και τεκμήρια που επιβεβαιώνουν τα παραπάνω.

Ήδη, από το 1876, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντισραέλι είχε πει για την Κρήτη: “…είναι μεγαλειώδης, ένα θαυμάσιο νησί, ό,τι θα μπορούσαμε να ευχηθούμε ως προς το έδαφος, το κλίμα, τη στρατηγική θέση, αλλά κατοικείται από 200.000 Έλληνες…”. Δυο χρόνια αργότερα, το 1878, η Βρετανία αγόρασε από τους Οθωμανούς την Κύπρο… (Ν.Π. Σοϊλεντάκης, “Η ΑΦΕΛΗΣ ΕΛΛΑΣ”)

Στη διάρκεια της Κατοχής, οι Βρετανοί που είχαν, ειδικά μέσω της SOE ισχυρή παρουσία στην Κρήτη, πρόβαλαν ανενδοίαστα και ανερυθρίαστα την επιθυμία τους για αυτόνομη ή ανεξάρτητη Κρήτη. Όπως γράφει στο βιβλίο του «Ο ΕΦΕΔΡΟΠΑΤΕΡΑΣ» ο Ανδρέας Νενεδάκης, τον Απρίλιο του 1943 ο Βρετανός Αξιωματικός Φίλντινγκ προπαγάνδιζε την αυτονομία της Κρήτης λέγοντας ότι οι Κρητικοί είναι Δωρικής καταγωγής και οι υπόλοιποι Έλληνες Πελασγοί, ότι δεν είναι Έλληνες, αλλά αποτελούν ξεχωριστή φυλή, ότι οι Κρητικοί τσακώνονται διαρκώς με τους υπόλοιπους Έλληνες, γι’ αυτό καλό θα ήταν να αποτελέσουν ιδιαίτερο κράτος, το οποίο επειδή δεν θα μπορούσε να «επιβιώσει» θα ήταν ιδεατό να προσαρτηθεί στη Μ. Βρετανία.

Ο Φίλντινγκ, με τον επίσης Βρετανό Χιουζ βρήκαν στο Κάιρο τον Σμήναρχο Ανδρέα Βολάνη και του επανέλαβαν τα παραπάνω. Ο Βολάνης, αφού τους «στόλισε» καταλλήλως, τους απάντησε ότι αν τολμήσουν να επιτεθούν στην Κρήτη, που κατά καιρούς έχει υποταχθεί σε διάφορους εχθρούς, οι κάτοικοι του νησιού θα τους πολεμήσουν ανελέητα. «Λυπάμαι μόνο που εγώ σαν αιχμάλωτός σας εδώ στη Μέση Ανατολή, δεν θα έχω την τύχη να σας πολεμήσω», κατέληξε ο Βολάνης.

Είχε προηγηθεί, το τρίτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου του 1942 η πρόταση του Κρις Γουντχάουζ προς τον Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά για αυτονόμηση της Κρήτης και ανάληψη της Προεδρίας της Κρήτης από τον ίδιο τον Μπαντουβά. Εκείνη την εποχή, οι Άγγλοι ήθελαν να κυριαρχήσουν στη Μεσόγειο κάτι που θα γινόταν με την κατοχή της Μάλτας (τους ανήκε), της Κρήτης (που προσπαθούσαν να την κάνουν αυτόνομη), των Δωδεκανήσων (τα οποία τους παρέδωσαν οι Γερμανοί και αυτοί τα έδωσαν στους Έλληνες δύο χρόνια αργότερα) και της Κύπρου (που κατείχαν).

Η απάντηση του Μπαντουβά στον Γουντχάουζ είναι μνημειώδης. Του είπε με λίγα λόγια, ότι οι Κρητικοί έχουν κάνει τεράστιους αγώνες για να ενωθούν με την Ελλάδα και τώρα πολεμούν για να δοθουν στην Ελλάδα η Βόρεια Ήπειρος, η Κύπρος και τα Δωδεκάνησα. Ο Γουντχάουζ έφυγε μετά από αυτό κακήν κακώς για τη Μέση Ανατολή. Αν και έμεινε μεγάλο διάστημα στην Κρήτη και επέδειξε έντονη δραστηριότητα, εντούτοις στα γραπτά του αποφεύγει συστηματικά να αναφερθεί στην περίοδο εκείνη.

Η ενέργεια του Μπαντουβά να συλλάβει επιτόπου τον Γούντχαουζ και να απαιτήσει την άμεση αποχώρησή του από την Κρήτη, δεν μπορούσε να αναφερθεί από τον Βρετανό. Όταν ο Μπαντουβάς ζήτησε από τους Βρετανούς το 1943 – μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας – να βοηθήσουν να ελευθερωθεί η Κρήτη, οι Βρετανοί έκαναν πως δεν άκουγαν… Είναι προφανές ότι οι σύμμαχοί μας ήθελαν από το 1941 να παραδώσουν την Κρήτη στους Γερμανούς για να καταργηθεί η ελληνική κυριαρχία στο νησί και μετά να διαβρώσουν την κρητική Εθνική Αντίσταση για να τη μετατρέψουν σε αυτονομιστικό κίνημα ανεξάρτητης αποικίας.

Θέτουμε λοιπόν το ερώτημα, με βάση τα παραπάνω και τη γνωστή, ύπουλη βρετανική πολιτική. Μήπως η παραμονή 11.000 ένοπλων Γερμανών στην Κρήτη στόχευε στην αξιοποίησή τους για την επίτευξη των παραπάνω σχεδίων και όχι μόνο του ΕΑΜ; Είναι άγνωστο τι μεσολάβησε πάντως και αποφασίστηκε σταδιακά η αποχώρηση των Γερμανών από την Κρήτη, όπως άγνωστο είναι και το γιατί παρέμειναν μετά τις 10/5/1945 στη Μεγαλόνησο…

Επίλογος

Η Κρήτη, όπως αναφέραμε, ήταν πιθανότατα το προτελευταίο μέρος από το οποίο έφυγαν οι Γερμανοί. Τελευταίο ήταν το Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, το βορειότερο σημείο της Νορβηγίας και συγκεκριμένα το ομώνυμο νησί, γνωστό και ως Σπιτσβέργη.

Το 1941, μετά την Επιχείρηση Γκάουντλετ, όλοι οι νορβηγικοί και σοβιετικοί οικισμοί στο Σβάλμπαρντ εκκενώθηκαν και δημιουργήθηκε μια γερμανική παρουσία με μετεωρολογικό σταθμό, αν και διατηρήθηκε μια μικρή νορβηγική φρουρά στη Σπιτσβέργη.

Η Γερμανική Επιχείρηση Τσιτρονέλα αφαίρεσε αυτή τη φρουρά με βία το 1943 και ταυτόχρονα κατέστρεψε τους οικισμούς στο Λόνγκγιαρμπιεν και το Μπάρεντσμπουργκ. Το Σεπτέμβριο του 1944, μαζί με το πλοίο εφοδιασμού «Carl J. Busch», το υποβρύχιο U-307 μετέφερε στο Σβάλμπαρντ τους άνδρες της Επιχείρησης Χάουντεγκεν. Η “Επιχείρηση Χάουντεγκεν” ήταν επιχείρηση των ναζί κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για την εγκατάσταση μετεωρολογικών σταθμών στο Σβάλμπαρντ.

Ο σταθμός ήταν ενεργός από τις 9 Σεπτεμβρίου 1944 ως τις 4 Σεπτεμβρίου 1945. Έχασε τη ραδιοφωνική επαφή τον Μάιο του 1945 και οι στρατιώτες ήταν σε θέση να ζητήσουν υποστήριξη ως τον Αύγουστο του 1945. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1945 οι στρατιώτες, που για πολλές μέρες έτρωγαν μόνο ραδίκια περισυνελέγησαν από νορβηγικό αλιευτικό φώκιας και παραδόθηκαν στον καπετάνιο του. Αυτή η ομάδα ανδρών ήταν τα τελευταία γερμανικά στρατεύματα που παραδόθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Βασική πηγή του άρθρου ήταν το βιβλίο του Γιάννη Σκαλιδάκη “Η ΚΡΗΤΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ (1941-1945)”, Εκδόσεις Ασίνη, 2023

Αφιερώνω και αυτό το άρθρο σε δύο σπουδαίους Έλληνες επιστήμονες – ακαδημαϊκούς με καταγωγή από την Κρήτη. Τον κύριο Χριστόφορο Χαραλαμπάκη, Ακαδημαϊκό, Ομότιμο Καθηγητή Γλωσσολογίας του ΕΚΠΑ και τον κύριο Νικόλαο Παπαδογεωργάκη, Ομότιμο Καθηγητή Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής του ΕΚΠΑ.

protothema.gr